Shloka 7

Cāturāśramya-dharma—Marks of the Four Āśramas (चातुराश्रम्यधर्मः)

Devanagari script

निर्मर्यादान्‌ नित्यमर्थे निविष्टा- नाहुस्तांस्तान्‌ वै पशुभूतान्‌ मनुष्यान्‌ । यथा नीति गमयत्यर्थयोगा- च्छेयस्तस्मादाश्रमात्‌ क्षत्रधर्म:,जो लोग सदा अर्थसाधनमें ही आसक्त होकर मर्यादा छोड़ बैठते हैं, उन मनुष्योंको पशु कहा गया है। क्षत्रिय-धर्म अर्थकी प्राप्ति करानेके साथ-साथ उत्तम नीतिका ज्ञान प्रदान करता है; इसलिये वह आश्रम-धर्मोसे भी श्रेष्ठ है

Translation

ఎవరు నిత్యము అర్థసాధనములోనే ఆసక్తులై మర్యాదను విడిచిపెడతారో, అటువంటి మనుష్యులను పశువులని అన్నారు. క్షత్రధర్మం అర్థప్రాప్తిని కలిగించడమే కాక ఉత్తమ నీతిజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి శ్రేయస్సు వైపు నడిపిస్తుంది; అందువల్ల అది ఆశ్రమధర్మములకన్నా కూడా శ్రేష్ఠము.

Word by Word

निर्मर्यादान्boundary-less, transgressing limits

नित्यम्always

अर्थेin wealth/means (artha)

निविष्टान्absorbed/engaged (having entered)

आहुःthey say/call

तान्those (them)

तान्those (same)

वैindeed

पशुभूतान्become like beasts

मनुष्यान्men/humans

यथाas/how

नीतिम्policy/right conduct

गमयतिcauses (one) to reach/understand

अर्थयोगात्from the connection with artha / from means of wealth

श्रेयःthe good, welfare, higher good

तस्मात्therefore/from that

आश्रमात्than/from the āśrama (stage of life)

क्षत्रधर्मःthe duty/law of the kṣatriya

Speaker

इन्द्र उवाच

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes