Shloka 24
Cāturāśramya-dharma—Marks of the Four Āśramas (चातुराश्रम्यधर्मः)
मान्धाता बोले--भगवन्! मनुष्यलोकमें सभी वर्णों तथा चारों आश्रमोंमें भी डाकू और लुटेरे देखे जाते हैं, जो विभिन्न वेश-भूषाओंमें अपनेको छिपाये रखते हैं ।। इन्द्र उवाच विनष्टायां दण्डनीत्यां राजधर्मे निराकृते । सम्प्रमुहान्ति भूतानि राजदौरात्म्यतोडनघ,इन्द्र बोले--निष्पाप नरेश! जब राजाकी दुष्टताके कारण दण्डनीति नष्ट हो जाती है और राजधर्म तिरस्कृत हो जाता है, तब सभी प्राणी मोहवश कर्तव्य और अकर्तव्यका विवेक खो बैठते हैं
indra uvāca | vinaṣṭāyāṁ daṇḍanītyāṁ rājadharme nirākṛte | sampramuhyanti bhūtāni rājadaurātmyato 'nagha ||
ఇంద్రుడు అన్నాడు—“నిష్పాప రాజా! రాజు దుష్టత్వం వల్ల దండనీతి నశించి రాజధర్మం తృణీకరించబడినప్పుడు, సమస్త ప్రాణులు మోహంలో పడతారు. భ్రమచేత కర్తవ్యం–అకర్తవ్యం అనే వివేకాన్ని కోల్పోతారు.”
इन्द्र उवाच
Educational Q&A
Social and moral order depends on daṇḍanīti and rājadharma; when a ruler’s depravity destroys these, people become morally confused and lose the ability to distinguish duty from wrongdoing.
Indra addresses a blameless king and explains the societal fallout that occurs when royal governance and the rightful exercise of punishment are abandoned—confusion spreads among all beings.