Shloka 16
Kṣātra-dharma as the Public Foundation of Dharma (क्षात्रधर्म-प्रशंसा)
वेदानधीत्य धर्मेण राजशास्त्राणि चानघ । संतानादीनि कर्माणि कृत्वा सोम॑ निषेव्य च
vedān adhītya dharmeṇa rājaśāstrāṇi cānagha | santānādīni karmāṇi kṛtvā somaṁ niṣevya ca ||
భీష్ముడు పలికెను—ఓ నిష్పాప నరేశా! రాజు ముందుగా ధర్మభావంతో వేదములను, రాజశాస్త్రమును అధ్యయనం చేయవలెను. ఆపై సంతానోత్పత్తి మొదలైన కర్తవ్యములు నిర్వహించి యజ్ఞములో సోమరసమును సేవించవలెను. ఈ విధంగా శ్రుతిజ్ఞానము, ధర్మాచరణము కలిగి ప్రజలను పాలించుటకు, ధర్మసమ్మత రాజసమృద్ధి మార్గమును అనుసరించుటకు అర్హుడగును.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s authority must rest on disciplined study and dharma: first master the Vedas and political-royal science, then perform household and sacrificial duties (including Soma rites). Legitimate rule is portrayed as an outgrowth of learning, self-restraint, and prescribed obligation.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma addresses the king (Yudhiṣṭhira in the broader context) and lays out a sequence for royal life: education in sacred and political knowledge, fulfillment of lineage and ritual responsibilities, and thereby becoming qualified to govern righteously.