Shloka 14

Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)

Devanagari script

सत्यार्जवं चातिथिपूजनं च धर्मस्तथार्थश्ष रति: स्वदारै: | निषेवितव्यानि सुखानि लोके हास्मिन्‌ परे चैव मतं ममैतत्‌,“गृहस्थ पुरुष इस लोकमें सत्य, सरलता, अतिथि-सत्कार, धर्म, अर्थ, अपनी पत्नीके प्रति अनुराग तथा सुखका सेवन करे। ऐसा होनेपर ही उसे परलोकमें भी सुख प्राप्त होते हैं, यह मेरा मत है”

Transliteration

satyārjavaṃ cātithipūjanaṃ ca dharmas tathārthaś ca ratiḥ svadāraiḥ | niṣevitavyāni sukhāni loke hāsmin pare caiva mataṃ mamaitat ||

Translation

భీష్ముడు పలికెను—సత్యం, సరళత, అతిథి-సత్కారం, ధర్మం మరియు అర్థసాధన, అలాగే తన భార్యపట్ల విశ్వాసపూర్వకమైన అనురాగం—ఇవే గృహస్థునికి ఈ లోకంలో అనుభవించవలసిన యథార్థ సుఖాలు. ఇవి ఆచరించినవాడికి పరలోకంలోనూ సుఖం లభిస్తుంది; ఇదే నా అభిప్రాయం।

Word by Word

सत्यtruth

आर्जवम्straightforwardness

चand

आतिथिपूजनम्honouring guests

चand

धर्मःdharma, righteousness

तथाlikewise

अर्थःwealth, prosperity

रतिःaffection, love

स्वदारैःwith one’s own wife/wives

निषेवितव्यानिto be practiced/indulged in

सुखानिpleasures, comforts

लोकेin the world

हindeed

अस्मिन्in this

परेin the other (world)

चand

एवcertainly, indeed

मतम्opinion, view

ममmy

एतत्this

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes