Shloka 37
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
संधिश्ष त्रिविधाभिख्यो हीनो मध्यस्तथोत्तम: । भयसत्कारवित्ताख्य॑ कार्त्स्न्येन परिवर्णितम्,संधिके तीन भेद हैं--उत्तम, मध्यम और अधम, इनकी क्रमश: वित्तसंधि, सत्कारसंधि और भयसंधि--ये तीन संज्ञाएँ हैं। धन लेकर जो संधि की जाती है, वह वित्तसंधि उत्तम है। सत्कार पाकर की हुई दूसरी संधि मध्यम है और भयके कारण की जानेवाली तीसरी संधि अधम मानी गयी है। इन सबका उस ग्रन्थमें विस्तारपूर्वक वर्णन है
sandhiś ca trividho ’bhikhyo hīno madhyas tathottamaḥ | bhaya-satkāra-vittākhyāḥ kārtsnyena parivarṇitam ||
భీష్ముడు పలికెను—సంధి మూడు విధములుగా ప్రసిద్ధి—అధమ, మధ్యమ, ఉత్తమ; అవి వరుసగా భయసంధి, సత్కారసంధి, మరియు విత్తసంధి అని చెప్పబడును. వీటి లక్షణములు శాస్త్రములలో విస్తారంగా వర్ణింపబడినవి।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma classifies political alliances into three ethical-political types—fear-based (inferior), honor-based (middling), and wealth/advantage-based (superior)—highlighting that motives behind peace determine its quality and stability.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship and governance, Bhishma teaches Yudhishthira principles of diplomacy, explaining how alliances are categorized in statecraft literature and what names and ranks they receive.