Shloka 33
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
Devanagari script
त्रयी चान्वीक्षिकी चैव वार्ता च भरतर्षभ । दण्डनीतिश्न विपुला विद्यास्तत्र निदर्शिता:,भरतश्रेष्ठ! उस ग्रन्थमें वेदत्रयी (कर्मकाण्ड), आन्वीक्षिकी (ज्ञानकाण्ड), वार्ता (कृषि, गोरक्षा और वाणिज्य) और दण्डनीति--इन विपुल विद्याओंका निरूपण किया गया है
Transliteration
trayī cānvīkṣikī caiva vārtā ca bharatarṣabha | daṇḍanītiś ca vipulā vidyās tatra nidarśitāḥ ||
Translation
భీష్ముడు పలికెను—ఓ భరతశ్రేష్ఠా! ఆ గ్రంథములో వేదత్రయి, ఆన్వీక్షికీ (తర్క-జ్ఞానము), వార్త (కృషి, గోరక్షణ, వాణిజ్యము) మరియు దండనీతి—ఈ విస్తారమైన విద్యలు వివరింపబడినవి।
Word by Word
त्रयीthe triad (of Vedas)
त्रयी:
Karta
TypeNoun
Rootत्रयी
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आन्वीक्षिकीinquiry/logic (ānvīkṣikī)
आन्वीक्षिकी:
Karta
TypeNoun
Rootआन्वीक्षिकी
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
वार्ताeconomics; livelihood (agriculture, cattle-rearing, trade)
वार्ता:
Karta
TypeNoun
Rootवार्ता
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
दण्डनीतिःpolicy of punishment; political science
दण्डनीतिः:
Karta
TypeNoun
Rootदण्डनीति
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विपुलाःextensive, abundant
विपुलाः:
TypeAdjective
Rootविपुल
FormFeminine, Nominative, Plural
विद्याःsciences/branches of knowledge
विद्याः:
Karta
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Nominative, Plural
तत्रthere/in that (treatise)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
निदर्शिताःhave been set forth/expounded
निदर्शिताः:
TypeVerb
Rootनि-√दृश
FormPast passive participle (PPP), Feminine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaB
Bharata (lineage addressed as bharatarṣabha)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes