Shloka 13
शोकाकुल-युधिष्ठिरं प्रति कुन्त्याः कालोचितोपदेशः | Kuntī’s Timely Counsel to the Grief-Stricken Yudhiṣṭhira
तत: शोकपरीतात्मा सधूम इव पावक: । निर्वेदमगमद् धीमान् राजा संतापपीडित:,तत्पश्चात् शोकसे व्याकुलचित्त हुए बुद्धिमान् राजा युधिष्ठिर संतापसे पीड़ित हो धूमयुक्त अग्निके समान धीरे-धीरे जलने लगे तथा राज्य और जीवनसे विरक्त हो उठे
tataḥ śokaparītātmā sadhūma iva pāvakaḥ | nirvedam agamad dhīmān rājā santāpapīḍitaḥ ||
ఆపై శోకంతో నిండిన ఆత్మతో, అంతర్దాహంతో బాధపడుతున్న ఆ ధీమంతుడు రాజు పొగతో కమ్ముకున్న అగ్నిలా లోపలలోపల మండుతూ, రాజ్యమూ జీవితం పట్ల నిర్వేదాన్ని పొందాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how profound grief can mature into nirveda—disenchantment with worldly power—prompting ethical reflection on the costs of violence and the responsibilities of kingship.
After the catastrophic war, Yudhiṣṭhira is mentally engulfed by sorrow and distress; he appears like a smoke-covered fire, burning inwardly, and he turns toward detachment from life’s pleasures and royal rule.