Shloka 55
राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
Devanagari script
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वनें युधिष्ठिरको आश्वासनविषयक पचपनवाँ अध्याय पूरा हुआ,इदं ते दुष्करं राजन्निदं ते दुष्टचेष्टितम् । इत्येवं सुह्दो वाचं वदन्ते परिषद्गता:
Translation
“రాజా! ఈ పని మీకు కష్టం; మీ ఈ ప్రవర్తన చాలా దుష్టం”—అని సభలో కూర్చున్నవారు స్నేహితుల్లా మాటలు అంటారు।
Word by Word
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तेfor you / of you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive/Dative, Singular
दुष्करम्difficult (to do)
दुष्करम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुष्कर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तेfor you / of you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive/Dative, Singular
दुष्टचेष्टितम्wicked conduct / evil act
दुष्टचेष्टितम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुष्टचेष्टित
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
इतिthus (quoting)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवम्in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
सुहृदःfriends / well-wishers
सुहृदः:
Karta
TypeNoun
Rootसुहृद्
FormMasculine, Nominative, Plural
वाचम्speech, words
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Accusative, Singular
वदन्तेthey say / speak
वदन्ते:
TypeVerb
Rootवद्
FormPresent (Lat), Third, Plural, Ātmanepada
परिषद्गताःhaving come to / seated in the assembly
परिषद्गताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरिषद्गत
FormMasculine, Nominative, Plural, Past passive participle (क्त), from √गम् with उपसर्ग परि + nominal base परिषद्
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes