Shloka 51
राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
Devanagari script
क्रुश्यन्ति परिदीप्यन्ति भूमिपायाधितिष्ठते । उत्कोचैर्वज्चनाभि श्र कार्याण्यनुविहन्ति च,राज्यके अधिपति भूपालको कोसते हैं, उनके प्रति क्रोधसे तमतमा उठते हैं; घूस लेकर और धोखा देकर राजाके कार्योमें विघ्न डालते हैं
Transliteration
kruśyanti paridīpyante bhūmipāyādhitiṣṭhate | utkośair vañcanābhiś ca kāryāṇy anuvighnanti ca ||
Translation
భూమిని పాలించే రాజును వారు దూషిస్తారు; అతనిపై కోపంతో రగిలిపోతారు. లంచాలు తీసుకొని, మోసంతో రాజకార్యాలకు అడ్డంకులు కలిగిస్తారు.
Word by Word
क्रुश्यन्तिthey cry out / shout
क्रुश्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootक्रुश्
FormLat (present indicative), 3, plural, Parasmaipada
परिदीप्यन्तिthey blaze up / become inflamed (with anger)
परिदीप्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-दीप्
FormLat (present indicative), 3, plural, Atmanepada
भूमिपायin/at the king (protector of the earth)
भूमिपाय:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमिप (भूमि + प)
Formmasculine, locative, singular
अधितिष्ठतेhe presides / rules / stands over
अधितिष्ठते:
Karta
TypeVerb
Rootअधि-स्था
FormLat (present indicative), 3, singular, Atmanepada
उत्कोचैःby bribes
उत्कोचैः:
Karana
TypeNoun
Rootउत्कोच
Formmasculine, instrumental, plural
वञ्चनाभिःby deceptions / frauds
वञ्चनाभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवञ्चना
Formfeminine, instrumental, plural
कार्याणिtasks / affairs / duties
कार्याणि:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य
Formneuter, accusative, plural
अनुविहन्तिthey obstruct / they hinder
अनुविहन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootअनु-हन्
FormLat (present indicative), 3, plural, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaT
the king (bhūmipā)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes