Shloka 57
Rāma–Jāmadagnya-janma-kāraṇa and Kṣatra-kṣaya
Paraśurāma’s origins and the depletion/restoration of kṣatriya lineages
परावसुर्महाराज क्षिप्त्वा55ह जनसंसदि । ये ते ययातिपतने यज्ञे सन्त: समागता:,महाराज! विश्वामित्रके पौत्र तथा रैभ्यके पुत्र महातेजस्वी परावसुने भरी सभामें आक्षेप करते हुए कहा--“राम! राजा ययातिके स्वर्गसे गिरनेके समय जो प्रतर्दन आदि सज्जन पुरुष यज्ञमें एकत्र हुए थे, क्या वे क्षत्रिय नहीं थे? तुम्हारी प्रतिज्ञा झूठी है। तुम व्यर्थ ही जनताकी सभामें डींग हाँका करते हो कि मैंने क्षत्रियोंका अन्त कर दिया। मैं तो समझता हूँ कि तुमने क्षत्रिय वीरोंके भयसे ही पर्वतकी शरण ली है। इस समय पृथ्वीपर सब ओर पुनः सैकड़ों क्षत्रिय भर गये हैं!
parāvasur mahārāja kṣiptvā ha jana-saṁsadi | ye te yayāti-patane yajñe santaḥ samāgatāḥ ||
మహారాజా! పరావసు ప్రజాసభలో నిందను విసిరి ఇలా అన్నాడు— “రామా! యయాతి పతన సమయంలో యజ్ఞంలో కూడిన ప్రతర్దన మొదలైన సజ్జనులు నిశ్చయంగా క్షత్రియులే. రామా, నీ ప్రతిజ్ఞ అబద్ధం; ‘నేను క్షత్రియులను అంతం చేశాను’ అని ప్రజాసభలో నీవు వ్యర్థంగా గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నావు. క్షత్రియ వీరుల భయంతోనే నీవు పర్వతాశ్రయం పొందావు. ఇప్పటికీ భూమి అంతటా వందల క్షత్రియులు మళ్లీ కనిపిస్తున్నారు।”
वासुदेव उवाच
Educational Q&A
The passage critiques empty boasting and tests the integrity of vows: public claims must align with reality, and ethical authority is undermined when one’s pledge is shown to be exaggerated or false.
In an assembly, Parāvasu challenges Rāma (Paraśurāma) by citing earlier Kṣatriyas present at Yayāti’s sacrificial gathering, arguing that Kṣatriyas still existed and have reappeared, thus portraying Rāma’s claim of exterminating them as untrue and motivated by fear.