Shloka 19
Rāma–Jāmadagnya-janma-kāraṇa and Kṣatra-kṣaya
Paraśurāma’s origins and the depletion/restoration of kṣatriya lineages
सत्यवतीके गर्भगत बालकको देखकर भृगुश्रेष्ठ ऋचीकने अपनी उस देवरूपिणी पत्नीसे कहा--'भद्रे! तुम्हारी माताने चर बदलकर तुम्हें ठग लिया। तुम्हारा पुत्र अत्यन्त क्रोधी और क्रूरकर्म करनेवाला होगा ।। उत्पत्स्यति च ते भ्राता ब्रह्म भूतस्तपोरत: । विश्व हि ब्रह्म सुमहच्चरौ तव समाहितम्
utpatsyati ca te bhrātā brahma-bhūtas tapo-rataḥ | viśvaṁ hi brahma sumahac carau tava samāhitam ||
సత్యవతీ గర్భస్థ శిశువును చూచి భృగుశ్రేష్ఠుడు ఋచీకుడు తన దేవరూపిణి భార్యతో ఇలా అన్నాడు— “భద్రే! నీ తల్లి చరువును మార్పిడి చేసి నిన్ను మోసం చేసింది. నీ కుమారుడు అత్యంత క్రోధి, క్రూరకర్మ చేయువాడు అవుతాడు. ఇంకా నీకు ఒక సోదరుడూ జన్మిస్తాడు—తపస్సుతో బ్రహ్మస్వరూపుడై తపోనిష్ఠుడైనవాడు; ఎందుకంటే నీ చరువులోనే ఆ మహత్తరమైన సర్వవ్యాపి బ్రహ్మతేజస్సు సమాహితమైంది.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that spiritual intention and disciplined austerity (tapas) can shape destiny and character: ritual potency is not merely external, but carries ethical and psychological consequences, producing divergent temperaments—one oriented to ascetic realization, another to harsh action—depending on what is ‘concentrated’ into one’s formation.
Within the Ṛcīka–Satyavatī episode, a sacrificial preparation (caru) meant to determine the nature of offspring has been exchanged, and Ṛcīka foresees the results: Satyavatī will have a brother born with Brahman-like, ascetic qualities, because the great spiritual force has been placed into her portion of the oblation.