Shloka 9

Kurukṣetra-anudarśanam — Rāma-hradāḥ and the Question of Kṣatra Continuity (शान्ति पर्व, अध्याय ४८)

Devanagari script

त्रि:सप्तकृत्वो वसुधां कृत्वा निः:क्षत्रियां प्रभु: । इहेदानीं ततो राम: कर्मणो विरराम ह,“शक्तिशाली परशुरामजी इक्कीस बार इस पृथ्वीको क्षत्रियोंसे शून्य करके यहीं आनेके पश्चात्‌ अब उस कर्मसे विरत हो गये हैं”

Transliteration

triḥ-saptakṛtvo vasudhāṁ kṛtvā niḥkṣatriyāṁ prabhuḥ | ihedānīṁ tato rāmaḥ karmaṇo virarāma ha ||

Translation

వైశంపాయనుడు చెప్పెను—ప్రభువైన రాముడు (పరశురాముడు) ఇరవై ఒక్కసార్లు భూమిని క్షత్రియశూన్యముగా చేసి, అనంతరం ఇక్కడికి వచ్చి ఆ కర్మ నుండి విరమించెను.

Word by Word

• त्रिः: thrice
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिस्

• सप्तकृत्वः: seven times
• Type: Indeclinable
• Root: सप्तकृत्वस्

• वसुधाम्: the earth
• वसुधाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वसुधा
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• कृत्वा: having made/done
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Active

• निःक्षत्रियाम्: devoid of kshatriyas
• Type: Adjective
• Root: निःक्षत्रिया
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• प्रभुः: the lord/mighty one
• प्रभुः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रभु
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• इह: here
• इह: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: इह

• इदानीम्: now
• इदानीम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: इदानीम्

• ततः: thereafter/from that
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• रामः: Rama (Parashurama)
• रामः: Karta
• Type: Noun
• Root: राम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• कर्मणः: from the act/deed
• कर्मणः: Apadana
• Type: Noun
• Root: कर्मन्
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• विरराम: desisted/ceased
• Type: Verb
• Root: वि-रम्
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• ह: indeed (emphatic particle)
• Type: Indeclinable
• Root: ह

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Rāma (Paraśurāma)
• Vasudhā (the Earth)