Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Kurukṣetra-anudarśanam — Rāma-hradāḥ and the Question of Kṣatra Continuity (शान्ति पर्व, अध्याय ४८)

वैशम्पायन उवाच ततो यथावत्‌ स गदाग्रज: प्रभु: शशंस तस्मै निखिलेन तत्त्वतः । युधिष्ठिरायाप्रतिमौजसे तदा यथाभवत्‌ क्षत्रियसंकुला मही,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! राजा युधिष्ठिरके इस प्रकार पूछनेपर गदाग्रज भगवान्‌ श्रीकृष्णने अप्रतिम तेजस्वी युधिष्ठिरसे वह सारा वृत्तान्त यथार्थरूपसे कह सुनाया कि किस प्रकार यह सारी पृथ्वी क्षत्रियोंकी लाशोंसे ढक गयी थी

vaiśampāyana uvāca | tato yathāvat sa gadāgrajaḥ prabhuḥ śaśaṃsa tasmai nikhilena tattvataḥ | yudhiṣṭhirāyāpratimaujase tadā yathābhavat kṣatriyasaṅkulā mahī ||

వైశంపాయనుడు అన్నాడు— అప్పుడు గదాగ్రజుడైన ప్రభువు శ్రీకృష్ణుడు అతనికి సముచిత క్రమంలో, సంపూర్ణంగా, యథార్థ తత్త్వంతో అన్నిటినీ వివరించాడు. అపరిమిత తేజస్సుగల యుధిష్ఠిరునికి, ఆ సమయంలో భూమి క్షత్రియుల పతిత శవాలతో ఎలా నిండిపోయి కప్పబడిందో చెప్పాడు.

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
यथावत्properly, as it should be
यथावत्:
TypeIndeclinable
Rootयथावत्
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गदाग्रजःelder brother of Gada (Krishna)
गदाग्रजः:
Karta
TypeNoun
Rootगदाग्रज
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
शशंसtold, related
शशंस:
TypeVerb
Rootशंस्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Dative, Singular
निखिलेनcompletely, in full
निखिलेन:
Karana
TypeAdjective
Rootनिखिल
FormNeuter, Instrumental, Singular
तत्त्वतःin truth, accurately
तत्त्वतः:
TypeIndeclinable
Rootतत्त्वतः
युधिष्ठिरायto Yudhishthira
युधिष्ठिराय:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Dative, Singular
अप्रतिमौजसेto (him) of incomparable vigor
अप्रतिमौजसे:
Sampradana
TypeAdjective
Rootअप्रतिमौजस्
FormMasculine, Dative, Singular
तदाat that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
यथाas, in the manner that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अभवत्became, happened
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada
क्षत्रियसंकुलाcrowded/filled with Kshatriyas
क्षत्रियसंकुला:
TypeAdjective
Rootक्षत्रियसंकुल
FormFeminine, Nominative, Singular
महीthe earth
मही:
Karta
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
Ś
Śrī Kṛṣṇa (Gadāgraja, Prabhu)
G
Gadā
Y
Yudhiṣṭhira
M
Mahī (Earth)
K
Kṣatriyas