Shloka 5
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
व्यासेन वेदविदुषा नारदेन सुरर्षिणा । देवस्थानेन वात्स्येन तथाश्मकसुमन्तुना,श्रद्धादमशमोपेतैर्वतश्वन्द्र इव ग्रहै: । वेदोंके ज्ञाता व्यास, देवर्षि नारद, देवस्थान, वात्स्य, अश्मक, सुमन्तु, जैमिनि, महात्मा पैल, शाण्डिल्य, देवल, बुद्धिमान् मैत्रेय, असित, वसिष्ठ, महात्मा कौशिक ([विश्वामित्र), हारीत, लोमश, बुद्धिमान् दत्तात्रेय, बृहस्पति, शुक्र, महामुनि च्यवन, सनत्कुमार, कपिल, वाल्मीकि, तुम्बुरु, कुरु, मौद्गल्य, भृगुवंशी परशुराम, महामुनि तृणबिन्दु, पिप्पलाद, वायु, संवर्त, पुलह, कच, कश्यप, पुलस्त्य, क्रतु, दक्ष, पराशर, मरीचि, अंगिरा, काश्य, गौतम, गालव मुनि, धौम्य, विभाण्ड, माण्डव्य, धौम्र, कृष्णानुभौतिक, श्रेष्ठ ब्राह्मण उलूक, महामुनि मार्कण्डेय, भास्करि, पूरण, कृष्ण और परम धार्मिक सूत--ये तथा और भी बहुत-से सौभाग्यशाली महात्मा मुनि, जो श्रद्धा, शम, दम आदि गुणोंसे सम्पन्न थे, भीष्मजीको घेरे हुए थे। इन ऋषियोंके बीचमें भीष्मजी ग्रहोंसे घिरे हुए चन्द्रमाके समान शोभा पा रहे थे
vaiśaṃpāyana uvāca |
vyāsena vedaviduṣā nāradena surarṣiṇā |
devastānena vātsyena tathāśmakasumantunā ||
śraddhā-dama-śamopetair vataś candram ivā grahaiḥ |
వేదవిద్వాంసుడైన వ్యాసుడు, దేవర్షి నారదుడు, అలాగే దేవస్థానుడు, వాత్స్యుడు, అశ్మకుడు, సుమంతుడు మొదలైన—శ్రద్ధ, దమ, శమాలతో యుక్తులైన—మునిశ్రేష్ఠులు భీష్ముని చుట్టుముట్టి ఉన్నారు. వారి మధ్య భీష్ముడు గ్రహాలతో చుట్టబడిన చంద్రునివలె విశేష కాంతితో ప్రకాశించాడు.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
Moral and spiritual authority is strengthened by śraddhā (faith), dama (self-restraint), and śama (inner calm). Bhīṣma’s role as a teacher of dharma is portrayed as being validated and illuminated by the presence of disciplined sages, emphasizing that ethical instruction rests on both learning and character.
In the Śānti Parva setting, Bhīṣma lies as the great instructor while eminent ṛṣis gather around him. The verse lists leading sages and uses the image of the moon surrounded by planets to convey Bhīṣma’s prominence amid a learned assembly.