Shloka 20
शान्ति पर्व (अध्याय 38): युधिष्ठिरस्य राजधर्म-जिज्ञासा तथा भीष्मोपसर्पण-प्रस्तावना | Shanti Parva Chapter 38: Yudhishthira’s Inquiry into Rajadharma and the Prelude to Approaching Bhishma
Devanagari script
हंसवद् विदुषां राजन् द्विजानां तत्र भारती । शुश्रुवे वेदविदुषां पुष्कलार्थपदाक्षरा,राजन्! उस समय वेदवेत्ता दिद्वान् ब्राह्मणोंने हंसके समान हर्ष-गद्गद स्वरसे जो प्रचुर अर्थ, पद एवं अक्षरोंसे युक्त वाणी कही थी, वह वहाँ सबको स्पष्ट सुनायी दे रही थी
Translation
రాజా! ఆ సమయంలో వేదవేత్తలైన పండిత ద్విజ బ్రాహ్మణుల వాక్కు అక్కడ వినిపించింది—హంసలవలె ఆనందంతో గదగదలాడే స్వరంతో, ప్రాచుర్యమైన అర్థం, పదాలు, అక్షరాలతో సమృద్ధిగా।
Word by Word
हंसवत्like a swan
हंसवत्:
TypeIndeclinable
Rootहंसवत्
Formavyaya (वत्-प्रत्ययान्त उपमानवाचक)
विदुषाम्of the learned
विदुषाम्:
TypeNoun
Rootविद्वस्
Formmasculine, genitive, plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular
द्विजानाम्of the twice-born (Brahmins)
द्विजानाम्:
TypeNoun
Rootद्विज
Formmasculine, genitive, plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formavyaya (स्थानवाचक)
भारतीspeech, utterance
भारती:
Karta
TypeNoun
Rootभारती
Formfeminine, nominative, singular
शुश्रुवेwas heard / was clearly heard
शुश्रुवे:
TypeVerb
Rootश्रु
Formperfect (लिट्), 3rd person, singular, parasmaipada
वेदविदुषाम्of the knowers of the Veda
वेदविदुषाम्:
TypeNoun
Rootवेद-विद्वस्
Formmasculine, genitive, plural
पुष्कलार्थपदाक्षराhaving abundant meaning, words, and syllables
पुष्कलार्थपदाक्षरा:
TypeAdjective
Rootपुष्कल-अर्थ-पद-अक्षर
Formfeminine, nominative, singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes