Shloka 20
दानपात्रापात्र-निर्णयः / Determining Worthy Gifts, Recipients, and Permissible Food
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच ततस्तं नृपतिमश्रेष्ठं चातुर्वर्ण्यहितेप्सया । पुनराह महाबाहुर्यदुश्रेष्ठी महामति:
Translation
వైశంపాయనుడు అన్నాడు—ఓ జనమేజయా! అప్పుడు నాలుగు వర్ణాల హితాన్ని కోరుతూ మహాబాహువు, మహామతి యదుశ్రేష్ఠుడు శ్రీకృష్ణుడు నృపశ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరునితో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
Word by Word
वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
नृपतिम्king
नृपतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रेष्ठम्best/excellent
श्रेष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Accusative, Singular
चातुर्वर्ण्यहितेप्सयाwith the desire for the welfare of the four varnas
चातुर्वर्ण्यहितेप्सया:
Karana
TypeNoun
Rootचातुर्वर्ण्य-हित-ईप्सा
FormFeminine, Instrumental, Singular
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुनः
आहsaid
आह:
Karma
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, 3, Singular
महाबाहुःthe mighty-armed one
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
यदुश्रेष्ठीthe foremost of the Yadus
यदुश्रेष्ठी:
Karta
TypeNoun
Rootयदु-श्रेष्ठिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महामतिःgreat-minded/very wise
महामतिः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहामति
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes