Shloka 44

Devanagari script

नरेश्वर! उसके निकट पहुँचकर बुद्धिमान्‌ नागेन्द्र, जो स्वभावसे ही धर्मानुरागी थे, मधुर वाणीमें बोले-- ।। ॥/ 0

Transliteration

nareśvara! tasya nikaṭam upasaṅgamya buddhimān nāgendraḥ, yaḥ svabhāvata eva dharmānurāgī āsīt, madhuravāṇyā uvāca—

Translation

భీష్ముడు అన్నాడు—ఓ నరేశ్వరా! అతని సమీపానికి వెళ్లి, స్వభావతః ధర్మానురాగి అయిన బుద్ధిమంతుడైన నాగేంద్రుడు మధురమైన వాణితో పలికాడు.

Word by Word

• नरेश्वर: O lord of men (king)
• नरेश्वर: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: नर-ईश्वर
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• उपगम्य: having approached
• उपगम्य: Kriya-vishesana
• Type: Verb
• Root: उप-गम्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)

• बुद्धिमान्: wise
• बुद्धिमान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: बुद्धिमत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नागेन्द्रः: the king of serpents
• नागेन्द्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: नाग-इन्द्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• स्वभावतः: by nature
• स्वभावतः: Kriya-vishesana
• Type: Indeclinable
• Root: स्वभाव
• Form: ablative used adverbially (-तः)

• धर्मानुरागी: devoted to dharma
• धर्मानुरागी: Karta
• Type: Adjective
• Root: धर्म-अनुरागिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• मधुरवाण्या: with sweet speech/voice
• मधुरवाण्या: Karana
• Type: Noun
• Root: मधुर-वाणी
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Kriya
• Type: Verb
• Root: ब्रू
• Form: Imperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• nareśvara (the king addressed)
• nāgendra (lord of serpents)