Shloka 14

Devanagari script

गोमत्यास्त्वेष पुलिने त्वददर्शनसमुत्सुक: । आसीनो वर्तयन ब्रह्म ब्राह्मण: संशितव्रत:,वे कठोर व्रतका पालन करनेवाले ब्राह्मण वेदोंका पारायण करते हुए आपके दर्शनके लिये उत्सुक हो गोमतीके किनारे बैठे हुए हैं

Transliteration

gomatyāstv eṣa puline tvad-adarśana-samutsukaḥ | āsīno vartayan brahma brāhmaṇaḥ saṃśita-vrataḥ ||

Translation

భీష్ముడు పలికెను—గోమతి నది ఇసుక తీరంపై కఠిన వ్రతాలు ఆచరించే ఒక బ్రాహ్మణుడు కూర్చున్నాడు. వేదపాఠం చేస్తూ మీ దర్శనానికి ఉత్సుకుడై ఉన్నాడు.

Word by Word

• गोमत्याः: of (the river) Gomati
• गोमत्याः: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: गोमती
• Form: Feminine, Genitive, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• एषः: this (man)
• एषः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पुलिने: on the sandbank/riverbank
• पुलिने: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पुलिन
• Form: Neuter, Locative, Singular

• त्वत्: your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Genitive (used as first member in compound), Singular

• अदर्शन: non-seeing/absence of sight
• Type: Noun
• Root: अदर्शन
• Form: Neuter, —, —

• समुत्सुकः: eager/keen
• समुत्सुकः: Karta
• Type: Adjective
• Root: समुत्सुक
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• आसीनः: sitting
• आसीनः: Karta
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु) → आसीन (क्त)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वर्तयन्: reciting/performing (continuously)
• वर्तयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: वृत्/वर्त् (धातु) → वर्तयत् (शतृ)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• ब्रह्म: the Veda/sacred knowledge
• ब्रह्म: Karma
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• संशितव्रतः: of sharpened/strict vows; austere
• संशितव्रतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: संशित-व्रत
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• a Brahmin (unnamed)
• Gomatī river