Shloka 38
अथ भूयो जगत्स््रष्टा भो:शब्देनानुनादयन्,“तदनन्तर जगत्स्रष्टा श्रीहरिने “भो:” शब्दसे सम्पूर्ण दिशाओंको प्रतिध्वनित करते हुए सरस्वती (वाणी) का उच्चारण किया। इससे वहाँ सारस्वतका आविर्भाव हुआ। सरस्वती या वाणीसे उत्पन्न हुए उस शक्तिशाली पुत्रका नाम “अपान्तरतमा” हुआ
atha bhūyo jagatsraṣṭā bhoḥ-śabdenānunādayan sarasvatīm (vāṇīm) uccārayām āsa | tataḥ sārasvatasya āvirbhāvo 'bhavat | sarasvatyā vāṇyā utpanno 'sau śaktimān putraḥ apāntaratamā nāma babhūva ||
తదనంతరం జగత్స్రష్టుడు ‘భోః’ అనే అక్షరధ్వనితో సమస్త దిక్కులను ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ సరస్వతీ—అంటే వాక్కు—ను ఉచ్చరించెను. ఆ ఉచ్చారణమునుండి అక్కడ సారస్వత సత్త్వము ప్రాదుర్భవించెను. వాక్సంభవుడైన ఆ మహాబల పుత్రుడు ‘అపాంతరతమా’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధుడయ్యెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the sanctity and creative potency of speech (Vāṇī/Sarasvatī): sacred sound is not merely communication but a generative principle through which order, knowledge, and powerful beings can manifest—suggesting ethical reverence for truthful, disciplined speech.
Vaiśampāyana narrates that the Creator makes the call “bhoḥ” reverberate in all directions and then utters Sarasvatī (speech). From this act, a Sarasvata manifestation appears, and a powerful son is born from Sarasvatī, named Apāntaratamā.