Shloka 19
अध्याय ३५१ — उञ्छवृत्ति-व्रतसिद्धेः मानुषस्य परमगतिः
Sūrya–Nāga Dialogue on the Perfected Gleaner-Ascetic
Devanagari script
मम त्वं नाभितो जात: प्रजासर्गकर: प्रभु: । सृज प्रजास्त्वं विविधा ब्रह्मन् सजडपण्डिता:,“ब्रह्मन्! तुम मेरी नाभिसे प्रजावर्गकी सृष्टि करनेके लिये उत्पन्न हुए हो और इस कार्यमें समर्थ हो; अत: जड-चेतनसहित नाना प्रकारकी प्रजाओंकी सृष्टि करो”
Transliteration
mama tvaṁ nābhito jātaḥ prajāsargakaraḥ prabhuḥ | sṛja prajāstvam vividhā brahman sajaḍapaṇḍitāḥ ||
Translation
వైశంపాయనుడు పలికెను— “బ్రహ్మన్! నీవు నా నాభి నుండి జన్మించావు; ప్రజాసృష్టి చేయుటకు నీవే సమర్థుడైన ప్రభువుగా నియమితుడవు. కావున వివిధ రకాల ప్రాణులను సృజించు—జడమూ చైతన్యమూ, మూర్ఖులూ పండితులూ—అన్నిటినీ।”
Word by Word
ममof me / my
मम:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, षष्ठी, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
नाभितःfrom (my) navel
नाभितः:
Apadana
TypeNoun
Rootनाभि
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
जातःborn / arisen
जातः:
Karta
TypeVerb
Rootजन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
प्रजा-सर्ग-करःmaker/agent of the creation of creatures
प्रजा-सर्ग-करः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजा-सर्ग-कर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रभुःlord; capable one
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सृजcreate; produce
सृज:
Karma
TypeVerb
Rootसृज्
Formलोट् (imperative), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
प्रजाःcreatures; beings; progeny
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
विविधाःvarious; diverse
विविधाः:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ब्रह्मन्O Brahman (Brahmā)
ब्रह्मन्:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
स-जड-पण्डिताःincluding the inert and the learned (i.e., all kinds)
स-जड-पण्डिताः:
Karma
TypeAdjective
Rootजड-पण्डित
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaB
Brahman (addressed creator figure)N
nābhi (navel)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes