Shloka 1
Prāyaścitta and Contextual Non-Culpability (प्रायश्चित्त-निमित्त-अदोषवाद)
है ० बक। ] अति्शशाए:<ह - क्योंकि 'स्वर्णहारी तु कुनखी सुरापः श्यामदन्तकः” (कर्म-विपाक) इस स्मृतिके अनुसार वे पूर्व जन्ममें क्रमशः सुवर्णकी चोरी करनेवाले और शराबी होते हैं। पज्चत्रिशो< ध्याय: पापकर्मके प्रायश्षित्तोंका वर्णन व्यास उवाच तपसा कर्मणा चैव प्रदानेन च भारत । पुनाति पापं पुरुष: पुनश्चैन्न प्रवर्तते,व्यासजी बोले--भरतनन्दन! मनुष्य तपसे यज्ञ आदि सत्कर्मोंसे तथा दानके द्वारा पापको धो-बहाकर अपने-आपको पवित्र कर लेता है, परंतु यह तभी सम्भव होता है, जब वह फिर पापमें प्रवृत्त न हो
vyāsa uvāca | tapasā karmaṇā caiva pradānena ca bhārata | punāti pāpaṃ puruṣaḥ punaś cainna pravartate ||
వ్యాసుడు పలికెను—ఓ భారతా! మనిషి తపస్సుతో, యజ్ఞాది సత్కర్మలతో, దానంతో పాపాన్ని కడిగి శుద్ధుడవుతాడు; అయితే అతడు మళ్లీ పాపంలో ప్రవృత్తి చెందనప్పుడు మాత్రమే ఆ శుద్ధి నిలుస్తుంది.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Sin can be cleansed through tapas (austerity), dharmic action, and dāna (charity), but the cleansing becomes meaningful only when one stops repeating the same wrongdoing—ethical reform must accompany expiation.
In Śānti Parva’s discourse on dharma after the war, Vyāsa instructs Yudhiṣṭhira about prāyaścitta: methods of purification are taught, with emphasis that true purification requires not relapsing into sin.