Shloka 453
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
ददस्व चक्षूंषि मम प्रियो<हं ते प्रियोडसि मे । आपने मुझे वेदरूपी नेत्रोंसे युक्त बनाया है। आपकी ही कृपासे कालातीत हूँ---मुझपर कालका जोर नहीं चलता। मेरे नेत्ररूप वे वेद दानवोंद्वारा हर लिये गये हैं; अतः मैं अन्धा- सा हो गया हूँ। प्रभो! निद्रा त्यागकर जागिये। मुझे मेरे नेत्र वापस दीजिये; क्योंकि मैं आपका प्रिय भक्त हूँ और आप मेरे प्रियतम स्वामी हैं
dadasva cakṣūṃṣi mama priyo 'haṃ te priyo 'si me | āpane mujhe veda-rūpī netroṃ se yukta banāyā hai | āp kī hī kṛpā se kālātīta hūṃ—mujhpar kāla kā jora nahīṃ caltā | mere netra-rūpa ve veda dānavoṃ dvārā hara liye gaye haiṃ; ataḥ maiṃ andhā-sā ho gayā hūṃ | prabho! nidrā tyāgakar jāgiye | mujhe mere netra vāpas dījiye; kyoṅki maiṃ āpkā priya bhakta hūṃ aur āp mere priyatama svāmī haiṃ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—“నాకు నా కన్నులను తిరిగి ప్రసాదించండి. నేను మీకు ప్రియుడను, మీరు నాకు ప్రియులు. మీరు నన్ను వేదరూపమైన నేత్రాలతో యుక్తుడిని చేసారు; మీ కృపవల్ల నేను కాలాతీతుడను—కాలము నాపై ప్రభావం చూపదు. కాని ఆ వేదరూప నేత్రాలను దానవులు అపహరించారు; అందువల్ల నేను అంధుడినైపోయినట్టున్నాను. ప్రభో! నిద్రను విడిచి మేల్కొనండి. నాకు నా కన్నులను తిరిగి ఇవ్వండి; ఎందుకంటే నేను మీ ప్రియ భక్తుడను, మీరు నా పరమప్రియ స్వామి.”
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
True ‘vision’ is knowledge grounded in the Vedas (or sacred wisdom). When that wisdom is lost—through hostile forces, negligence, or inner darkness—one becomes ‘blind’. The verse frames restoration as an act of divine grace, and urges awakening (nidrā-tyāga) as both literal vigilance and spiritual alertness.
A speaker (introduced as Vaiśampāyana) voices a devotee’s plea to the Lord: the Vedas, described as his eyes, have been stolen by Dānavas, leaving him blind. He asks the Lord to awaken and return those ‘eyes’, emphasizing their mutual bond—devotee and beloved master—and the protective power of divine grace even against Kāla (Time).