Shloka 17
Nāga–Nāgabhāryā Saṃvāda: Varṇa-Dharma, Gṛhastha-Discipline, and Mokṣa-Self-Inquiry
Mahābhārata 12.347
प्रोक्ष्यापसव्यं देवेश: प्राडुमुख: कृतवान् स्वयम् । मर्यादास्थापनार्थ च ततो वचनमुक्तवान्,अपने ही विधानसे प्रभुने वे तीनों पिण्ड संकल्पित किये। फिर अपने शरीरकी ही गर्मीसे उत्पन्न हुए स्नेहयुक्त तिलों द्वारा अपसव्यभावसे उन पिण्डोंका प्रोक्षण किया। तदनन्तर देवेश्वर श्रीहरिने स्वयं ही पूर्वाभिमुख हो प्रार्थना की और धर्म-मर्यादाकी स्थापनाके लिये यह बात कही
prokṣyāpasavyaṁ deveśaḥ prāṅmukhaḥ kṛtavān svayam | maryādāsthāpanārthaṁ ca tato vacanam uktavān ||
దేవేశ్వరుడు స్వయంగా అపసవ్యరీతిగా ప్రోక్షణము చేసి, తూర్పుముఖముగా నిలిచి, మర్యాదాస్థాపనార్థము అనంతరం ఈ వచనములను పలికెను.
नारद उवाच
Educational Q&A
Dharma is upheld not only by intention but also by correctly established norms (maryādā) and disciplined ritual action; divine authority is portrayed as instituting boundaries to preserve ethical and social order.
Nārada describes the Lord performing a ritual act of sprinkling in the apasavya manner, then turning to face east and delivering an authoritative statement meant to establish or reaffirm dharmic boundaries.