Shloka 69
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
'देवश्रेष्ठगण! मैंने प्रवृत्तिप्रधान गुणके सहित तुमलोगोंकी सृष्टि की है, अतः लोकेश्चरो! जबतक कल्पका अन्त न हो जाय, तबतक तुमलोग अपने अधिकारके अनुसार लोगोंका हितचिन्तन करते रहो ।। मरीचिरड्।िराश्षात्रि: पुलस्त्य: पुलहः क्रतु: । वसिष्ठ इति सप्तैते मानसा निर्मिता हि ते,“मरीचि, अंगिरा, अत्रि, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु और वसिष्ठ--ये सात ऋषि ब्रह्माजीके द्वारा मनसे उत्पन्न किये गये हैं
devāśreṣṭhagaṇāḥ! mayā pravṛttipradhānaguṇakaiḥ saha yuṣmākaṃ sṛṣṭiḥ kṛtā; ataḥ lokeśvarāḥ! yāvat kalpāntaṃ na bhavati, tāvat yuṣmākaṃ svādhikārānusāreṇa lokānāṃ hitacintanaṃ kuruta. marīcir aṅgirā atriḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ vasiṣṭha iti saptaite mānasā nirmitā hi te.
వైశంపాయనుడు పలికెను—“ఓ దేవశ్రేష్ఠగణమా! ప్రవృత్తి-ప్రధాన గుణముతో యుక్తులుగా మిమ్మల్ని నేను సృష్టించితిని. కావున, ఓ లోకేశ్వరులారా! కల్పాంతము రానంతవరకు మీ మీ అధికారమునుబట్టి ప్రజల హితమును చింతించుచు ఉండుడి. మరిచి, అంగిరసు, అత్రి, పులస్త్య, పులహ, క్రతు, వసిష్ఠుడు—ఈ ఏడు ఋషులు బ్రహ్మదేవుని మానసపుత్రులే.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Cosmic administrators (devas/lokeśvaras) are enjoined to uphold dharma through active engagement (pravṛtti) by working for the welfare of beings within their allotted authority, continuously until the end of the cosmic cycle.
Vaiśampāyana reports a creation-and-duty instruction: the gods are reminded that they were created with an action-oriented disposition and are commanded to keep promoting the world’s welfare until kalpānta; the passage then identifies the seven mind-born sages of Brahmā (the Saptaṛṣis).