Shloka 35
Devanagari script
उत्पन्न एव भवति शरीर चेष्टयन् प्रभु: । न विना धातुसंघातं शरीरं भवति क्वचित्,“उसका शरीरमें प्रवेश करना ही उत्पन्न होना बताया जाता है। वही शरीरको चेष्टाशील बनाता है। वही इसके संचालनमें समर्थ है। कहीं भी पाँचों भूतोंके मिलित समुदायके बिना कोई शरीर नहीं होता
Translation
శరీరములో అతడు ప్రవేశించుటనే ‘ఉత్పత్తి’ అని చెప్పబడును. ఆ ప్రభువే శరీరమును చలనశీలముగా చేసి దానిని నడిపించును. ఐదు భూతముల సమూహము లేక ఎక్కడా శరీరం కలుగదు.
Word by Word
उत्पन्नःarisen, produced
उत्पन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्पन्न (उत्+पद्, क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भवतिbecomes/is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Indicative, 3rd, Singular, Parasmaipada
शरीरम्body
शरीरम्:
Karta
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Nominative, Singular
चेष्टयन्making (it) act/move; acting
चेष्टयन्:
Karta
TypeVerb
Rootचेष्टयत् (चेष्ट्/चेष्टय्, शतृ)
FormPresent (participle), Parasmaipada (active), Masculine, Nominative, Singular
प्रभुःthe lord/master (controller)
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विनाwithout
विना:
TypeIndeclinable
Rootविना
धातु-संघातम्aggregation/collection of elements (dhātus)
धातु-संघातम्:
Karma
TypeNoun
Rootधातु + संघात
FormMasculine, Accusative, Singular
शरीरम्body
शरीरम्:
Karta
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Nominative, Singular
भवतिcomes to be/exists
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Indicative, 3rd, Singular, Parasmaipada
क्वचित्anywhere, ever
क्वचित्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootक्वचित्
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes