Shloka 36

एकान्तिधर्म-प्रश्नः (Inquiry into Ekāntin Dharma) / The Origin and Practice of Single-Pointed Nārāyaṇa-Centered Discipline

Devanagari script

ततः प्रवर्तिता सम्यक्‌ तपोविद्धिर्द्धिजातिभि: । शब्दे चार्थ च हेती च एषा प्रथमसर्गजा,तब उन तपस्वी ब्राह्मणोंने शब्द, अर्थ और हेतुसे युक्त वाणीका प्रयोग किया। यह उनकी प्रथम रचना थी

Transliteration

tataḥ pravartitā samyak tapoviddhir dvijātibhiḥ | śabde cārthe ca hetau ca eṣā prathamasargajā ||

Translation

భీష్ముడు పలికెను—ఆ తరువాత ఆ ద్విజ తపస్వులు తపస్సు విధానాన్ని సమ్యకంగా ప్రవర్తింపజేశారు. అనంతరం వారు శబ్దం, అర్థం, హేతువు కలిగిన సుసంఘటిత వాణిని ప్రయోగించారు. ఇదే వారి తొలి సృష్టి—ఆదిసర్గంలో జనించిన మొదటి రూపకల్పన.

Word by Word

ततःthen/thereafter

प्रवर्तिताwas set in motion/was initiated

सम्यक्properly, correctly

तपोविधिःthe rule/discipline of austerity

द्विजातिभिःby the twice-born (Brahmins etc.)

शब्देin/with regard to sound/word

चand

अर्थेin/with regard to meaning

चand

हेतौin/with regard to reason/cause

चand

एषाthis

प्रथमसर्गजाborn from the first creation/first emanation

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

dvijātayaḥ (twice-born sages/Brahmins)

śabda

artha

hetu

vāṇī (speech, implied)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes