Shloka 41
Nārāyaṇasya Guhya-nāmāni Niruktāni (Etymologies of Nārāyaṇa’s Secret Epithets) / नारायणस्य गुह्यनामानि निरुक्तानि
त्यज धर्ममसंकल्पादधर्म चाप्यलिप्सया । उभे सत्यानृते बुद्धया बुद्धिं परमनिश्चयात्,संकल्पके त्यागद्वारा धर्मको और लिप्साके अभावद्वारा अधर्मको भी त्याग दो। फिर बुद्धिके द्वारा सत्य और असत्यका त्याग करके परमतत्त्वके निश्चयद्वारा बुद्धिको भी त्याग दो
tyaja dharmam asaṅkalpād adharmaṃ cāpy alipsayā | ubhe satyānṛte buddhyā buddhiṃ paramaniścayāt ||
నారదుడు అన్నాడు—సంకల్పాసక్తి లేకుండా ‘ధర్మం’నూ త్యజించు; కోరికల లేమితో ‘అధర్మం’నూ త్యజించు. తరువాత బుద్ధిచేత సత్యాసత్యాలను రెండింటినీ విడిచి, పరమతత్త్వంపై దృఢనిశ్చయంతో బుద్ధినీ కూడా త్యజించు.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse teaches progressive renunciation: first give up attachment to ‘being righteous’ (dharma) by dropping ego-driven intention, and give up ‘unrighteousness’ by eliminating craving. Then transcend the conceptual pair of truth/untruth, and finally relinquish reliance on the intellect itself through unwavering realization of the Supreme—pointing to liberation beyond moral and cognitive dualities.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation, Nārada delivers a concise, ascetic-philosophical counsel: ethical discipline begins with purifying motive and desire, but the ultimate aim is to go beyond all constructed opposites and rest in certainty of the highest reality.