Shloka 26
Mahāvasu’s Fall by Speech-Error and Release through Devotion (अज-विवादः वसोः शापः विमोचनं च)
प्रभो! महामुनि शुकदेवने उनसे रहस्य और संग्रहसहित सम्पूर्ण वेदोंका, समूचे इतिहासका तथा राजशास्त्रका भी अध्ययन करके गुरुको दक्षिणा दे समावर्तन-संस्कारके पश्चात् घरको प्रस्थान किया ।। उग्र॑ तप: समारेभे ब्रह्मचारी समाहित: । देवतानामृषीणां च बाल्येडपि स महातपा: । सम्मन्त्रणीयो मान्यश्न ज्ञानेन तपसा तथा,उन्होंने एकाग्रचित्त हो ब्रह्मचर्यका पालन करते हुए उग्र तपस्या प्रारम्भ की। महातपस्वी शुकदेव ज्ञान और तपस्याके द्वारा बाल्यकालमें भी देवताओं तथा ऋषियोंके आदरणीय और उन्हें सलाह देने योग्य हो गये थे
bhīṣma uvāca | prabho! mahāmuniḥ śukadevaḥ tebhyaḥ rahasya-saha saṅgraha-sahitaṃ sampūrṇa-vedān, samūcam itihāsaṃ ca rājaśāstraṃ ca adhītya gurave dakṣiṇāṃ dattvā samāvartana-saṃskārānantarā gṛhaṃ prati prasthitaḥ || ugraṃ tapaḥ samārebhe brahmacārī samāhitaḥ | devatānām ṛṣīṇāṃ ca bālye 'pi sa mahātapāḥ | sammantraṇīyo mānyaś ca jñānena tapasā tathā ||
భీష్ముడు పలికెను— ప్రభూ! మహాముని శుకదేవుడు గురువుల వద్ద రహస్యార్థం మరియు సంగ్రహంతో కూడిన సమగ్ర వేదములను, సమస్త ఇతిహాసమును, రాజశాస్త్రమును కూడా అధ్యయనం చేసి, గురుదక్షిణ సమర్పించి, సమావర్తన సంస్కారం అనంతరం గృహమునకు బయలుదేరెను. ఆపై సమాహితచిత్తుడైన బ్రహ్మచారిగా అతడు ఘోర తపస్సును ఆరంభించెను. బాల్యములోనే జ్ఞానతపోబలముచేత దేవతలకును ఋషులకును గౌరవనీయుడై, సంప్రదించదగినవాడై, ఉపదేశమిచ్చుటకు యోగ్యుడై నిలిచెను.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True authority arises from disciplined learning and lived austerity: completing study with humility (honoring the guru and the graduation rite) and then practicing concentrated tapas makes one worthy of respect and capable of guiding others—even beyond one’s age.
Bhīṣma recounts Śukadeva’s formation: he finishes comprehensive scriptural and practical studies (Veda, Itihāsa, and rājaśāstra), pays the teacher’s fee, completes samāvartana, and then begins intense ascetic practice as a focused brahmacārin, becoming revered and consultable by gods and sages even in childhood.