Shloka 53
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
सो5हमेवंगतो मुक्तो जातास्थस्त्वयि भिक्षुकि । अयशथार्थ हि ते वर्ण वक्ष्यामि शूणु तन्मम,संन्यासिनी! इस प्रकार मैं जीवन्मुक्त हूँ। आपमें योगका प्रभाव देखकर यद्यपि आपके प्रति मेरी आस्था और आदर-बुद्धि हो गयी है तथापि मैं आपके इस रूप और सौन्दर्यको योगसाधनाके योग्य नहीं मानता, अत: इस विषयमें मैं जो कुछ कहता हूँ, मेरे उस वचनको आप सुनिये
so’ham evaṁgato mukto jātāsthastvayi bhikṣuki | ayathārthaṁ hi te varṇaṁ vakṣyāmi śṛṇu tanmama saṁnyāsinī ||
జనకుడు పలికెను—ఓ భిక్షుకీ సన్యాసినీ! ఈ విధంగా నేను విముక్తుడను. నీ యోగప్రభావాన్ని చూచి నీపై నాకు శ్రద్ధా-గౌరవబుద్ధి కలిగింది; అయినా నీ ఈ రూపసౌందర్యం సన్యాసధర్మానికి తగినదిగా నాకు అనిపించదు. అందువల్ల నేను యథార్థమని భావించేదాన్ని చెబుతాను—నా మాట వినుము.
जनक उवाच
Educational Q&A
Janaka distinguishes inner liberation and respect for spiritual attainment from uncritical approval of outward appearance. He suggests that renunciation requires congruence between one’s external mode of life and the discipline of detachment, and he insists on speaking what he considers truthful and ethically appropriate.
King Janaka addresses a female mendicant/renunciant. Though impressed by her yogic influence and feeling reverence toward her, he questions whether her outward form and beauty align with the ideals of saṁnyāsa, and he prepares to explain his view to her.