Shloka 171
न पाणिथ्यां न बाहुभ्यां पादोरुभ्यां न चानघ । न गात्रावयवैरन्यै: स्पृशामि त्वां नराधिप,निष्पाप नरेश! न तो हाथोंसे, न भुजाओंसे, न पैरोंसे, न जाँघोंसे और न शरीरके दूसरे ही अवयवोंसे मैं आपका स्पर्श कर रही हूँ
na pāṇibhyāṁ na bāhubhyāṁ pādorubhyāṁ na cānagha | na gātrāvayavair anyaiḥ spṛśāmi tvāṁ narādhipa || niṣpāpa nareśa ||
నిష్పాప నరాధిపా! నేను చేతులతో కాదు, భుజాలతో కాదు, పాదాలతో గాని తొడలతో గాని కాదు; శరీరంలోని ఇతర అవయవాలతో కూడా నిన్ను స్పర్శించను.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes bodily restraint and ethical propriety: even physical contact can be governed by dharma, and a speaker may explicitly affirm non-contact to maintain purity, respect, or a vow-bound boundary in a royal-ethical context.
Bhīṣma addresses a king with honorifics (“blameless,” “sinless”) and declares that he is not touching him with any part of his body—hands, arms, feet, thighs, or any other limbs—marking a deliberate stance of non-contact within the ongoing instruction and moral discourse of the Śānti Parva.