Shloka 11
राजधर्मः, दण्डनीतिः, कर्तृत्व-विचारः च
Royal Duty, Lawful Discipline, and the Question of Agency
Devanagari script
मया त्ववध्या बहवो घातिता राज्यकारणात् । तानि कर्माणि मे ब्रह्मन् दहन्ति च पचन्ति च,परंतु ब्रह्मन! मैंने तो इस राज्यके लिये अनेक अवध्य पुरुषोंका भी वध करा डाला है। मेरे वे ही कर्म मुझे जलाते और पकाते हैं
Transliteration
mayā tv avadhyā bahavo ghātitā rājyakāraṇāt | tāni karmāṇi me brahman dahanti ca pacanti ca ||
Translation
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు— బ్రాహ్మణా! రాజ్యార్థం నేను వధింపరానివారినీ అనేకులను చంపించాను. ఆ కర్మలే నన్ను ఇప్పుడు లోపల నుంచే దహింపజేసి బాధిస్తున్నాయి.
Word by Word
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अवध्याःnot to be slain, inviolable
अवध्याः:
Karma
TypeAdjective
Rootअवध्य
FormMasculine, Nominative, Plural
बहवःmany
बहवः:
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
घातिताःcaused to be slain (killed through others)
घातिताः:
TypeVerb
Rootघातित (णिच्-कृदन्त; √हन्/घात्)
FormMasculine, Nominative, Plural
राज्यकारणात्for the sake of the kingdom / due to kingship-cause
राज्यकारणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootराज्य-कारण
FormNeuter, Ablative, Singular
तानिthose
तानि:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
कर्माणिdeeds, actions
कर्माणि:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Nominative, Plural
मेof me / my
मे:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
ब्रह्मन्O Brahmin
ब्रह्मन्:
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Vocative, Singular
दहन्तिburn
दहन्ति:
TypeVerb
Root√दह्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पचन्तिcook, torment (as if cooking)
पचन्ति:
TypeVerb
Root√पच्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraB
Brahmin (addressed sage)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes