Shloka 7
Śuka–Janaka Saṃvāda: Āśrama-krama, Jñāna-vijñāna, and the Marks of Liberation (शुक-जनक संवादः)
वेददर्शी विद्वान् जैसा बताते हैं, उसके अनुसार नेत्र अध्यात्म है, रूप अधिभूत है और सूर्य अधिदैवत हैं ।।
śrotram adhyātmam ity āhur yathā śruti-nidarśinaḥ | śabdas tatrādhibhūtaḥ tu diśaś cātrādhidaivatam ||
యాజ్ఞవల్క్యుడు అన్నాడు—వేదార్థాన్ని దర్శించిన ఋషులు చెప్పినట్లుగా, శ్రోత్రము అధ్యాత్మము; శబ్దము అధిభూతము; మరియు దిక్కులు అధిదైవతము. ఈ విధంగా ఆత్మ–విషయ–అధిదైవ అనే త్రయ నియమంలో అనుభవాన్ని గ్రహిస్తే భ్రమ తొలగి ధర్మానుగుణ జీవనం సిద్ధిస్తుంది.
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
Perception is explained through a threefold mapping: the inner faculty (adhyātma: the ear), its external object (adhibhūta: sound), and the presiding cosmic/divine principle (adhidaivata: the directions). This helps one see experience as ordered and governed, supporting self-control and dharmic living.
In Śānti Parva’s instruction on knowledge and liberation-oriented dharma, the sage Yājñavalkya teaches by classifying sense experience according to Vedic categories, showing how each sense has an inner basis, an outer object, and a divine regulator.