Shloka 30
केवलात्मा तथा चैव केवलेन समेत्य वै | स्वतन्त्रश्न स्वतन्त्रेण स्वतन्त्रत्वमवाप्तुते,अद्वितीय परमात्मासे सम्बन्ध स्थापित करके वह तद्रूपताको प्राप्त हो जाता है अर्थात् अद्वितीय परमात्माको प्राप्त हो जाता है। स्वतन्त्र परमेश्वरसे सम्बन्ध रखनेके कारण वह वास्तवमें स्वतन्त्र होकर वास्तविक स्वतन्त्रता प्राप्त कर लेता है
kevalātmā tathā caiva kevalena sametya vai | svatantraś ca svatantrena svatantratvam avāpnute ||
వసిష్ఠుడు పలికెను—జీవాత్మ తన శుద్ధ స్వరూపంలో నిలిచి పరమ స్వతంత్రుడైన పరమాత్మతో ఏకత్వం పొందినప్పుడు, అదే స్వాతంత్ర్యస్థితిని పొందుతుంది. అద్వితీయ పరమాత్మతో సంబంధం స్థాపించి తద్రూపమై, పరమపదాన్ని చేరి, నిజమైన స్వాతంత్ర్యాన్ని (ముక్తిని) పొందుతుంది.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
True freedom (svatantratva) is not mere personal autonomy; it is attained when the individual self aligns and unites with the non-dual Supreme Self, the absolutely independent Reality. Contact with the Independent (Paramātman) makes the self genuinely independent.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha explains to his listener that the self, by establishing relation with the non-dual Supreme, becomes of that nature and thereby attains real freedom—framing liberation as union/identity with the Supreme rather than worldly power.