Shloka 19
तदा तमनुपश्येत यस्मिन् दृष्टे न कथ्यते । हृदयस्थो<न्तरात्मेति ज्ञेयो ज्ञस्तात मद्धिधै:,जिनका साक्षात्कार कर लेनेपर मनुष्य कुछ बोल नहीं पाता, योगकालमें योगी उसी परमात्माको देखे। वत्स! मुझ-जैसे लोगोंको अपने-अपने हृदयमें स्थित सबके ज्ञाता अन्तरात्माका ही ज्ञान प्राप्त करना उचित है
tadā tam anupaśyet yasmin dṛṣṭe na kathyate | hṛdayastho 'ntarātmeti jñeyo jñastāta madvidhaiḥ ||
అప్పుడు ఆ పరమతత్త్వాన్ని దర్శించాలి—దానిని దర్శించిన వెంటనే వాక్కు నిశ్శబ్దమవుతుంది. హృదయంలో నివసించే ఆ అంతరాత్మనే సర్వజ్ఞుడు; తెలుసుకోవలసినవాడు. వత్సా! యోగకాలంలో యోగి అంతరంగంలోనే ఆ పరమాత్మను ప్రత్యక్షంగా దర్శిస్తాడు; నా వంటి వారికి తమ తమ హృదయాల్లో నివసించే సర్వజ్ఞ సాక్షి జ్ఞానాన్ని పొందడం యుక్తం.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest reality—the Inner Self dwelling in the heart—is directly knowable in yogic realization, yet it transcends verbal description. True knowledge culminates in inward vision of the all-knowing witness (antarātmā), where speech and conceptualization fall silent.
Vasiṣṭha addresses a disciple affectionately (“tāta”) and instructs him on contemplative practice: in the proper yogic time/state, one should behold the indwelling Self. The emphasis is on interior realization rather than external debate—pointing to the heart as the locus of the supreme, all-knowing presence.