Shloka 5
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
ये गुणा: पुरुषस्येह ये च मातृगुणास्तथा । अस्थि स्नायुश्न मज्जा च जानीम: पितृतो गुणा:,जब स्त्री ऋतुमती होती है, उस समय रतिके लिये पुरुषके साथ उसका सम्बन्ध होनेसे दोनोंके गुणोंका मिश्रण होनेपर शरीरकी उत्पत्ति होती है। शरीरमें पुरुष अर्थात् पिताके जो गुण हैं तथा माताके जो गुण हैं, उन्हें मैं दृष्टान्तके तौरपर बता रहा हूँ। हड्डी, स्नायु और मज्जा--इन््हें मैं पितासे प्राप्त हुए गुण समझता हूँ तथा त्वचा, मांस और रक्त-ये मातासे पैदा हुए गुण हैं, ऐसा मैंने सुना है। द्विजश्रेष्ठ। यही बात वेद और शास्त्रमें भी पढ़ी जाती है
janaka uvāca | ye guṇāḥ puruṣasyeha ye ca mātṛguṇās tathā | asthi snāyuś ca majjā ca jānīmaḥ pitṛto guṇāḥ ||
జనకుడు పలికెను—ఇక్కడ తండ్రికి చెందిన గుణములు, తల్లికి చెందిన గుణములు అని చెప్పబడినవాటిలో—అస్థి, స్నాయువు, మజ్జ—ఇవన్నీ తండ్రి నుండి వచ్చిన గుణములని మేము గ్రహించుచున్నాము.
जनक उवाच
Educational Q&A
Janaka explains a traditional account of how parental contributions are understood in the formation of the body, distinguishing certain bodily constituents as arising from the father and (in the surrounding discussion) others from the mother.
In a didactic exchange in Śānti Parva, King Janaka speaks as a teacher, presenting a schematic division of bodily elements to illustrate inherited qualities and the mixed origin of embodiment.