Shloka 24

Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs

Devanagari script

त्वड्मांसं रुधिर मेद: पित्तं मज्जास्थि स्नायु च । अष्टौ तान्यथ शुक्रेण जानीहि प्राकृतानि वै,राजन! तुम यह जान लो कि त्वचा, मांस, रुधिर, मेदा, पित्त, मज्जा, अस्थि और स्‍्नायु-ये आठों वस्तुएँ वीर्यसे उत्पन्न हुई हैं; इसलिये प्राकृत ही हैं

Transliteration

tvag-māṁsaṁ rudhiraṁ medaḥ pittaṁ majjāsthi snāyu ca | aṣṭau tāny atha śukreṇa jānīhi prākṛtāni vai, rājan ||

Translation

వసిష్ఠుడు అన్నాడు— ఓ రాజా, చర్మం, మాంసం, రక్తం, మేదస్సు, పిత్తం, మజ్జ, ఎముక, స్నాయువు—ఈ ఎనిమిది శుక్రం నుంచే ఉద్భవించాయి; కాబట్టి ఇవి ప్రాకృతమైనవని తెలుసుకో.

Word by Word

त्वक्skin

मांसम्flesh

रुधिरम्blood

मेदःfat

पित्तम्bile

मज्जाmarrow

अस्थिbone

स्नायुsinew/ligament

चand

अष्टौeight

तानिthose (things)

अथnow/then

शुक्रेणby/through semen

जानीहिknow (you)

प्राकृतानिnatural/material (born of prakṛti)

वैindeed

राजन्O king

Speaker

वसिष्ठ उवाच

Characters & Entities

Vasiṣṭha

rājan (the king, addressee)

śukra (semen)

tvak

māṁsa

rudhira

medas

pitta

majjā

asthi

snāyu

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes