Shloka 9
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
परमध्यात्मकुशलम ध्यात्मगतिनिश्चयम् । मैत्रावरुणिमासीनमभिवाद्य कृताउ्जलि:
paramādhyātma-kuśalam adhyātma-gati-niścayam | maitrāvaruṇim āsīnam abhivādya kṛtāñjaliḥ ||
భీష్ముడు పలికెను— మిత్రుడు, వరుణుడు అను దేవతల పుత్రుడైన వసిష్ఠుడు ఆత్మవిద్యలో పరమ నిపుణుడు; ఆత్మ యొక్క పరమగతిపై దృఢనిశ్చయంతో స్థితుడై యుండెను. ఆయన ఆసనమున కూర్చుండగా, పూర్వకాలమున ‘కరాళ’ అని ప్రసిద్ధుడైన జనకరాజు ఆయనను సమీపించి, కరములు జోడించి నమస్కరించి, కుతర్కరహితమైన వినయమయ మధుర వాక్యములతో ఈ విధముగా ప్రశ్నించెను—
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames spiritual inquiry as grounded in adhyātma (Self-knowledge) and niścaya (firm conviction). It highlights that true instruction is sought from one established in inner certainty, and that the seeker should approach with humility, reverence, and a sincere, non-contentious attitude.
Bhīṣma introduces a traditional teaching episode: King Janaka approaches the sage Vasiṣṭha (called Maitrāvaruṇi) who is seated, salutes him with joined palms, and prepares to ask a respectful question in a sweet, courteous, and non-polemical manner.