Shloka 3
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
भीष्म उवाच शृणु मे त्वमिदं सूक्ष्मं सांख्यानां विदितात्मनाम् विहितं यतिभि: सर्वे: कपिलादिभिरी श्वरै:
bhīṣma uvāca: śṛṇu me tvam idaṁ sūkṣmaṁ sāṅkhyānāṁ viditātmanām | vihitaṁ yatibhiḥ sarvaiḥ kapilādibhir īśvaraiḥ ||
భీష్ముడు అన్నాడు—యుధిష్ఠిరా! ఆత్మతత్త్వాన్ని తెలిసిన సాంఖ్య మునులకు ప్రసిద్ధమైన ఈ సూక్ష్మ సిద్ధాంతాన్ని నన్ను విను. కపిలాది ఈశ్వరసమానమైన యతులు దీనిని ప్రతిపాదించారు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma introduces a subtle Sāṅkhya-based instruction grounded in ātma-jñāna (realization of the Self), emphasizing that the teaching is authoritative because it is upheld by accomplished renunciants and revered sages like Kapila.
In the Shanti Parva’s post-war instruction, Bhishma addresses Yudhishthira and begins to transmit a refined philosophical doctrine, framing it as a time-tested teaching of realized Sāṅkhya sages and eminent ascetics.