Shloka 8
Śānti-parva Adhyāya 3: Karṇa’s training under Rāma Jāmadagnya and the Bhārgava restriction on the Brahmāstra
Devanagari script
उस रक्त पीनेवाले कीड़ेने कर्णकी जाँघके पास पहुँचकर उसे छेद दिया; परंतु गुरुजीके जागनेके भयसे कर्ण न तो उसे फेंक सका और न मार ही सका ।। संदश्यमानस्तु तथा कृमिणा तेन भारत । गुरो: प्रबोधनाशड्की तमुपैक्षत सूर्यज:,भरतनन्दन! वह कीड़ा उसे बारंबार डँसता रहा तो भी सूर्यपुत्र कर्णने कहीं गुरुजी जाग न उठें, इस आशंकासे उसकी उपेक्षा कर दी
Transliteration
Sandaśyamānas tu tathā kṛmiṇā tena Bhārata | guroḥ prabodhanāśaṅkī tam upaikṣata sūryajaḥ ||
Translation
భరతనందనా! ఆ కృమి తొడ సమీపంలో మళ్లీ మళ్లీ కరిచినా, గురువు మేల్కొంటారేమో అన్న భయంతో సూర్యపుత్రుడు కర్ణుడు దానిని సహించి ఉపేక్షించాడు—విసరలేదు, చంపలేదు।
Word by Word
संदश्यमानःbeing bitten/gnawed
संदश्यमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंदश्यमान (दंश् धातु, सन्+दंश्; वर्तमानकाले कर्मणि/कर्तरि शानच्)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तथाthus/in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
कृमिणाby the worm
कृमिणा:
Karana
TypeNoun
Rootकृमि
Formपुं, तृतीया, एकवचन
तेनby that (worm)
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुं, तृतीया, एकवचन
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
गुरोःof the teacher
गुरोः:
TypeNoun
Rootगुरु
Formपुं, षष्ठी, एकवचन
प्रबोधनawakening
प्रबोधन:
TypeNoun
Rootप्रबोधन
Formनपुं, षष्ठी (समासपूर्वपद-रूपेण), एकवचन
आशङ्कीfearing/apprehensive
आशङ्की:
Karta
TypeAdjective
Rootआशङ्किन्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
तम्him/it (that worm)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
उपैक्षतhe ignored/overlooked
उपैक्षत:
TypeVerb
Rootउप + ईक्ष्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन
सूर्यजःthe son of the Sun (Karna)
सूर्यजः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्यज
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
भरतनन्दनO delight of Bharata’s line
भरतनन्दन:
TypeNoun
Rootभरतनन्दन
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
नारद उवाच
Characters & Entities
N
NāradaK
Karṇa (Sūryaja)G
Guru (Paraśurāma, implied by context)W
worm/insect (kṛmi)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes