Shloka 12

यथा भानुगतं तेजो मणि: शुद्ध: समाधिना । आदत्ते राजशार्दूल तथा योग: प्रवर्तते,नृपश्रेष्ठ) जिस प्रकार शुद्ध सूर्यकान्तमणि सूर्यके तेजको ग्रहण कर लेती है, उसी प्रकार योगका साधक समाधिके द्वारा ब्रह्मके स्वरूपको ग्रहण करता है

yathā bhānugataṃ tejo maṇiḥ śuddhaḥ samādhinā | ādatte rājaśārdūla tathā yogaḥ pravartate nṛpaśreṣṭha ||

హే రాజశార్దూలా! శుద్ధమైన సూర్యకాంతమణి సమ్యక్ ఏకాగ్రతచేత సూర్యునిలోని తేజస్సును గ్రహించునట్లు, అలాగే యోగం ప్రవర్తిస్తుంది—సమాధి ద్వారా సాధకుడు బ్రహ్మస్వరూపాన్ని గ్రహించి సాక్షాత్కరిస్తాడు।

यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
भानुगतम्gone into / belonging to the sun
भानुगतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभानुगत
FormNeuter, Accusative, Singular
तेजःsplendour, radiance
तेजः:
Karma
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Accusative, Singular
मणिःgem (sun-stone)
मणिः:
Karta
TypeNoun
Rootमणि
FormMasculine, Nominative, Singular
शुद्धःpure
शुद्धः:
TypeAdjective
Rootशुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
समाधिनाby concentration (samadhi)
समाधिना:
Karana
TypeNoun
Rootसमाधि
FormMasculine, Instrumental, Singular
आदत्तेtakes, receives
आदत्ते:
TypeVerb
Rootआ + दा
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
राजशार्दूलO tiger among kings
राजशार्दूल:
TypeNoun
Rootराजशार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
तथाso, in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
योगःyoga (discipline/union)
योगः:
Karta
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रवर्ततेproceeds, comes into operation
प्रवर्तते:
TypeVerb
Rootप्र + वृत्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootनृपश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular

पराशर उवाच

P
Parāśara
R
rājaśārdūla (addressed king)
N
nṛpaśreṣṭha (addressed king)
B
bhānu (sun)
M
maṇi (sūryakānta sunstone)
S
samādhi
Y
yoga
B
Brahman (implied by the traditional gloss/meaning)

Educational Q&A

Yoga becomes effective through samādhi: when the mind is purified and steadily absorbed, it can ‘receive’ or directly realize the highest reality (Brahman), just as a pure sunstone draws the sun’s radiance.

Parāśara is instructing a king (addressed honorifically as rājaśārdūla/nṛpaśreṣṭha) on the inner mechanics of spiritual practice, using a natural metaphor to explain how concentrated meditation enables realization.