Shloka 33
Vidyā–Avidyā and the Twenty-Fifth Principle
Sāṃkhya–Yoga Clarification
प्रजानाथ! बाणको धनुषसे छूटकर पृथ्वीपर गिरनेमें जितनी देर लगती है, उतना ही समय स्पर्शेन्द्रिय, रसना, नेत्र, नासिका और कानके विषयोंका सुख अनुभव करनेमें लगता है अर्थात् विषयोंका सुख क्षणिक है ।।
prajānātha! bāṇako dhanuṣaḥ chūṭakara pṛthvīpar giranemeṃ jitnī der lagtī hai, utnā hī samaya sparśendriya, rasanā, netra, nāsikā aura kānke viṣayoṃkā sukha anubhav karanemeṃ lagtā hai; arthāt viṣayoṃkā sukha kṣaṇika hai. tato 'sya jāyate tīvrā vedanā tatkṣayāt punaḥ. abudhā na praśaṃsanti mokṣa-sukham anuttamam.
హే ప్రజానాథా! ధనుస్సు నుండి విడిచిన బాణం భూమిపై పడేంత కాలమే స్పర్శ, రుచి, దర్శనం, వాసన, శ్రవణం అనే విషయాల సుఖానుభవం—అంటే విషయసుఖం క్షణికం. ఆ సుఖం క్షయమైతే, దాని నాశం వల్ల మనస్సులో మళ్లీ తీవ్రమైన వేదన పుడుతుంది. అయినా అవివేకులు ఈ క్షణికానందం–తదనంతర దుఃఖచక్రంలో పదేపదే దగ్ధమవుతూ కూడా, అనుత్తమమైన మోక్షసుఖాన్ని ప్రశంసించరు, కోరరు కూడా.
पराशर उवाच
Educational Q&A
Sense-pleasures are extremely short-lived; when they end, they leave behind renewed craving and sharp distress. Therefore, the wise should turn away from dependence on the senses and value the supreme, lasting happiness of mokṣa (liberation).
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, the sage Parāśara addresses a ‘lord of creatures’ and uses the image of an arrow’s brief flight to illustrate how quickly sensory enjoyment passes, contrasting it with the enduring bliss of liberation that the ignorant fail to seek.