Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

अध्याय २९४ — योगलक्षणम् तथा सांख्यपरिसंख्यानम्

Yoga Definition and Sāṃkhya Enumeration

रंगमंचपर स्त्री आदिके वेषमें उतरकर नाचना या खेल दिखाना, बहुरूपियेका काम करना, मदिरा और मांस बेचकर जीविका चलाना तथा लोहे और चमड़ेकी बिक्री करना-- ये सब काम (सबके लिये) लोकमें निन्दित माने गये हैं। जिसके घरमें पूर्वपरम्परासे ये काम न होते आये हों, उसे स्वयं इनका आरम्भ नहीं करना चाहिये। जिसके यहाँ पहलेसे इन्हें करनेकी प्रथा हो, वह भी छोड़ दे तो महान्‌ धर्म होता है--ऐसा शास्त्रका निर्णय है ।। संसिद्धः पुरुषो लोके यदाचरति पापकम्‌ | मदेनाभिप्लुतमनास्तच्च न ग्राह्मुमुच्यते,यदि कोई जगतमें प्रसिद्ध हुआ पुरुष घमण्डमें आकर या मनमें लोभ भरा रहनेके कारण पापाचरण करने लगे तो उसका वह कार्य अनुकरण करने योग्य नहीं बताया गया है

raṅgamañcapar strī-ādike veṣaṃ utkarṣya nācanaṃ vā khelaṃ darśanaṃ, bahurūpiyasya karma, madirā-māṃsa-vikrayeṇa jīvikā, tathā loha-carma-vikrayaḥ—ete sarve karmāṇi loke ninditāni manyante. yasya gṛhe pūrva-paramparayā etāni karmāṇi na pravṛttāni syuḥ, sa svayaṃ tāny ārabheta na. yasya tu kule pūrvata eva eṣā prathā vartate, so 'pi yadi tāni tyajet, mahān dharma iti śāstra-niścayaḥ. saṃsiddhaḥ puruṣo loke yadācarati pāpakam, madena abhipluta-manās tac ca na grāhyam anukaraṇīyam ucyate.

పరాశరుడు అంటున్నాడు—రంగస్థలంపై స్త్రీ మొదలైన వేషాలు ధరించి నాట్యం చేయడం లేదా వినోదం చూపించడం, బహురూపి వృత్తి, మద్యం మరియు మాంసం అమ్మి జీవించడం, అలాగే ఇనుము మరియు చర్మాల వ్యాపారం—ఇవి అన్నీ లోకంలో నిందిత కర్మలుగా భావించబడతాయి. ఎవరి ఇంట్లో పూర్వపరంపరగా ఇవి ఆచారంగా లేవో, వారు వీటిని ప్రారంభించరాదు. ఎక్కడ ముందే ఆచారం ఉన్నా, వాటిని విడిచిపెట్టడం మహాధర్మమని శాస్త్రనిర్ణయం. అంతేకాదు, లోకంలో ప్రసిద్ధుడైన వాడైనా మదోన్మత్త గర్వంతో గానీ, లోభంతో మునిగిన మనస్సుతో గానీ పాపాచరణ చేస్తే, ఆ కర్మ అనుకరణీయమని చెప్పబడదు.

संसिद्धःwell-known, established
संसिद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंसिद्ध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषःman, person
पुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
यत्which, what
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
आचरतिpractises, does
आचरति:
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
पापकम्sinful (act)
पापकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपापक (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
मदेनby intoxication/pride
मदेन:
Karana
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
अभिप्लुतमनाःone whose mind is overwhelmed
अभिप्लुतमनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभिप्लुत-मनस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that (act/thing)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
ग्राह्यम्to be accepted/adopted
ग्राह्यम्:
TypeAdjective
Rootग्राह्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ग्रह्)
FormNeuter, Nominative, Singular
उच्यतेis said
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada (Passive)

पराशर उवाच

P
Parāśara