Shloka 1
Vasiṣṭha on Saṃsāra, Guṇas, and Misattributed Agency
Mahābhārata 12.292
अपना बा | अर द्विनवत्यथधिकद्विशततमो< ध्याय: पराशरगीता--धर्मो पार्जित धनकी श्रेष्ठता, अतिथि- सत्कारका महत्त्व, पाँच प्रकारके ऋणोंसे छूटनेकी विधि, भगवत्स्तवनकी महिमा एवं सदाचार तथा गुरुजनोंकी सेवासे महान् लाभ पराशर उवाच कः: कस्य चोपकुरुते कश्न कस्मै प्रयच्छति । प्राणी करोत्ययं कर्म सर्वमात्मार्थमात्मना,पराशरजी कहते हैं--राजन्! कौन किसका उपकार करता है और कौन किसको देता है? यह प्राणी सारा कार्य स्वयं अपने ही लिये करता है
parāśara uvāca | kaḥ kasya copakurute kaś ca kasmai prayacchati | prāṇī karoty ayaṃ karma sarvam ātmārtham ātmanā ||
పరాశరుడు పలికెను—రాజా! ఎవరు ఎవరికీ నిజంగా ఉపకారం చేస్తారు? ఎవరు ఎవరికీ ఇస్తారు? ఈ ప్రాణి తన స్వార్థార్థమే, తన స్వయంబలంతోనే సమస్త కర్మలను చేస్తాడు।
पराशर उवाच
Educational Q&A
Parāśara challenges the ordinary notion of altruism by pointing out that embodied beings typically act from self-regard; recognizing this helps one examine motives and orient action toward dharma rather than ego-driven gain.
In Śānti Parva, Parāśara addresses a king and opens a didactic discourse by posing rhetorical questions about giving and helping, framing the discussion around the inner motives behind human action.