Shloka 95
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
शम्यापातेनाभ्यतीयाद् वेदीभिभ्षित्रयन् महीम् । ईजान: क्रतुभिर्मुख्यै: पर्यगच्छद् वसुन्धराम्,“सूंजय! नहुषपुत्र राजा ययाति भी जीवित न रह सके--यह हमने सुना है। उन्होंने समुद्रोंसहित इस सारी पृथ्वीको जीतकर शम्यापातके- द्वारा पृथ्वीको नाप-नापकर यज्ञकी वेदियाँ बनायीं, जिनसे भूतलकी विचित्र शोभा होने लगी। उन्हीं वेदियोंपर मुख्य-मुख्य यज्ञोंका अनुष्ठान करते हुए उन्होंने सारी भारतभूमिकी परिक्रमा कर डाली
śamyāpātenābhyatīyād vedībhir bhūṣitrayan mahīm | ījānaḥ kratubhir mukhyaiḥ paryagacchad vasundharām |
వాయువు అన్నాడు—“శమ్యాపాత అనే విధితో భూమిని కొలిచి, యజ్ఞవేదికలతో దానిని అలంకరించాడు. ప్రధాన క్రతువులను నిర్వహిస్తూ, అతడు సమస్త వసుంధరను పరిభ్రమించాడు।”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Even the most powerful king—able to conquer the earth and perform grand sacrifices—remains subject to mortality; ritual glory and worldly dominion do not secure lasting life, highlighting impermanence and the limits of power.
Vāyu recounts Yayāti’s imperial and ritual achievements: after conquering the earth, he measures it out by the śamyāpāta procedure, establishes many sacrificial altars, performs major Vedic sacrifices, and traverses the land in a grand ritual circuit.