Shloka 122
'सूंजय! संकृतिके पुत्र राज रन्तिदेव भी कालके गालमें चले गये, यह हमारे सुननेमें आया है। उन महातपस्वी नरेशने इन्द्रकी अच्छी तरह आराधना करके उनसे यह वर माँगा कि “हमारे पास अन्न बहुत हो, हम सदा अतिथियोंकी सेवाका अवसर प्राप्त करें, हमारी श्रद्धा दूर न हो और हम किसीसे कुछ भी न माँगें' ।। उपातिष्ठन्त पशव: स्वयं त॑ संशितव्रतम् । ग्राम्यारण्या महात्मानं रन्तिदेवं यशस्विनम्,“कठोर व्रतका पालन करनेवाले, यशस्वी महात्मा राजा रन्तिदेवके पास गाँवों और जंगलोंके पशु अपने-आप यज्ञके लिये उपस्थित हो जाते थे
Sūñjaya! Saṅkṛtike putro rājā Rantidevo bhī Kālaka-gāleṃ cale gaye, iti asmākaṃ śravaṇam āgatam. Sa mahātapā nṛpo Indram suṣṭhu ārādhya tataḥ idaṃ varaṃ yayāce—“asmākaṃ sannidhau annaṃ bahu syāt, vayaṃ sadā atithi-sevāyāḥ avasaraṃ labhemahi, asmākaṃ śraddhā na dūre bhavet, vayaṃ ca kasyacit kiñcid api na yācema.” Upātiṣṭhanta paśavaḥ svayaṃ taṃ saṃśita-vratam; grāmyāraṇyā mahātmānaṃ Rantidevaṃ yaśasvinam.
వాయువు అన్నాడు—ఓ సృంజయా! సాంకృతి కుమారుడైన రాజు రంతిదేవుడూ కాలుని గృహానికి (మరణానికి) వెళ్లిపోయాడని మేము విన్నాము. ఆ మహాతపస్వి నరేశుడు శక్రుడు (ఇంద్రుడు)ను సమ్యక్గా ఆరాధించి ఈ వరాన్ని కోరాడు—“మా ఇంట్లో అన్నం సమృద్ధిగా ఉండుగాక; మాకు ఎల్లప్పుడూ అతిథిసేవ చేసే అవకాశం లభించుగాక; మా శ్రద్ధ తొలగిపోకూడదు; మేమెవరినీ ఏదీ అడగవలసి రాకూడదు.” అప్పుడు గ్రామ్యమూ అరణ్యమూ అయిన పశువులు యజ్ఞార్థంగా స్వయంగా వచ్చి, కఠిన వ్రతాలలో స్థిరుడైన యశస్వి మహాత్ముడు రంతిదేవుని ఎదుట నిలిచేవి.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma through hospitality and selfless giving: a righteous ruler seeks not power but the capacity to feed others, serve guests continually, keep faith steady, and avoid dependence on begging—showing that ethical kingship is grounded in generosity, restraint, and devotion.
Vāyu recounts what is heard about King Rantideva’s life and passing: after worshipping Indra, Rantideva receives boons aligned with service and abundance; as a result, animals—domestic and wild—come of their own accord for sacrificial purposes, underscoring his fame and strict observance of vows.