Shloka 5
सांख्ययोगभेदः तथा योगबलोपदेशः
Sāṃkhya–Yoga Distinction and Instruction on Yogic Strength
न याति च स तेजस्वी मध्येन नभस: कथम् | एतदिच्छामि विज्ञातुं नेखिलेन पितामह,पितामह! देवर्षि उशना हैं तो बड़े तेजस्वी; परंतु वे आकाशके बीचसे होकर क्यों नहीं जाते? इन सब बातोंको मैं पूर्णरूपसे जानना चाहता हूँ
na yāti ca sa tejasvī madhyena nabhasaḥ katham | etad icchāmi vijñātuṃ nekhilena pitāmaha pitāmaha ||
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—పితామహా! ఆ తేజస్వి ఉశనా ఆకాశమధ్యముగా ఎందుకు ప్రయాణించడు? ఈ విషయాన్ని నేను సంపూర్ణంగా తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dhārmic method of learning: sincere inquiry and the desire to know a subject ‘in full’ (akhilena) from a qualified elder-teacher. Ethical understanding is presented as something to be sought carefully, not assumed.
In the Śānti Parva dialogue, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma as ‘Pitāmaha’ and asks for a complete explanation of a cosmological point: why a certain radiant sage (contextually Uśanā) does not travel through the middle of the sky.