Shloka 29
सांख्ययोगभेदः तथा योगबलोपदेशः
Sāṃkhya–Yoga Distinction and Instruction on Yogic Strength
Devanagari script
उशना तु तथोवाच जठरस्थो महामुनि: । प्रसाद मे कुरुष्वेति पुन: पुनररिंदम,शत्रुदमन नरेश! तब उदरमें ही रहकर महामुनि उशनाने महादेवजीसे बारंबार प्रार्थना की--'प्रभो! मुझपर कृपा कीजिये”
Transliteration
uśanā tu tathovāca jaṭharastho mahāmuniḥ | prasāda me kuruṣveti punaḥ punar arindama, śatrudamana nareśa |
Translation
శత్రుదమన రాజా! అప్పుడు ఉదరంలోనే ఉన్న మహాముని ఉశనా పదేపదే ఇలా ప్రార్థించాడు—“ప్రభూ, నాపై ప్రసన్నుడవై కరుణ చూపుము.”
Word by Word
उशनाUśanā (Śukra)
उशना:
Karta
TypeNoun
Rootउशनस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तथाthus/in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
जठरस्थःsituated in the belly
जठरस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootजठरस्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रसादम्favor/grace
प्रसादम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
मेto me/for me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Form—, Dative, Singular
कुरुष्वdo/make (grant)
कुरुष्व:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
FormImperative (Loṭ), 2nd, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
अरिंदमO subduer of foes
अरिंदम:
TypeNoun
Rootअरिंदम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
शत्रुदमनO tamer of enemies
शत्रुदमन:
TypeNoun
Rootशत्रुदमन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
नरेशO king
नरेश:
TypeNoun
Rootनरेश (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaU
Uśanā (Uśanas/Śukra)M
Mahādeva (Śiva)N
nareśa (the king addressed)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes