Shloka 30
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
'जो प्राणियोंके जन्म, मृत्यु और चेष्टाओंको ठीक-ठीक जानता है, वह भी इस संसारमें मुक्त ही है! ।। प्रस्थं वाहसहस्रेषु यात्रार्थ चैव कोटिषु । प्रासादे मउचकं स्थानं य: पश्यति स मुच्यते,“जो हजारों और करोड़ों गाड़ी अन्नमेंसे केवल एक प्रस्थ (पेट भरने लायक)-को ही अपने जीवन-निर्वाहके लिये पर्याप्त समझता है (उससे अधिकका संग्रह करना नहीं चाहता) तथा बड़े-से-बड़े महलमें मज्च बिछाने भरकी जगहको ही अपने लिये पर्याप्त समझता है, वह मुक्त हो जाता है”
bhīṣma uvāca | yaḥ prāṇināṃ janma-mṛtyu-ceṣṭāḥ samyag yathāvat jānāti sa api asmin saṃsāre mukta eva | prasthaṃ vāha-sahasreṣu yātrārthaṃ caiva koṭiṣu | prāsāde mañcakaṃ sthānaṃ yaḥ paśyati sa mucyate ||
భీష్ముడు పలికెను—ప్రాణుల జన్మ, మరణం, చలనాలను యథాతథంగా తెలిసినవాడు ఈ లోకంలో నివసించినా ముక్తుడే. అలాగే వేల కొద్దీ బండ్ల నిండా, కోట్లు కొద్దీ ప్రయాణ సరుకుల మధ్యన కూడా జీవనధారణకు ఒక ప్రస్థమాత్రమే చాలని భావించి అధికంగా నిల్వ చేయనివాడు; మహా ప్రాసాదంలోనూ తనకు పరుపు పరచుకునేంత చిన్న స్థలమే చాలని చూసేవాడు—అటువంటి వాడు విముక్తి పొందుతాడు.
भीष्म उवाच