Shloka 25
प्रवर्तमानं तु रजस्तद्धावेनानुवर्तते | प्रहर्ष: प्रीतिरानन्द: सुखं संशान्तचित्तता
pravartamānaṃ tu rajastaddhāvenānuvartate | praharṣaḥ prītirānandaḥ sukhaṃ saṃśāntacittatā
కానీ రజోగుణం ప్రవృత్తమైతే, మనస్సు అదే వేగాన్ని అనుసరిస్తుంది. దానివల్ల హర్షం, ప్రీతి, ఆనందం, సుఖం, మరియు చిత్తానికి వచ్చినట్లనిపించే శాంతి ఉద్భవిస్తాయి.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma explains that when rajas dominates, the mind naturally moves in rajas-like ways and produces pleasant emotions—exhilaration, satisfaction, delight, pleasure, even a kind of calm. The ethical point is to recognize these as guṇa-conditioned states, not automatically signs of true inner freedom or stable virtue.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhīṣma is teaching about the workings of the guṇas. Here he describes the experiential results that accompany the rise of rajas and how the mind tends to follow that active, passionate current.