Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

जनक–पराशर संवादः — वर्ण-गोत्र-धर्मविचारः

Janaka–Parāśara: Varṇa, Gotra, and Dharma Inquiry

शब्दश्रोत्रे तथा खानि त्रयमाकाशयोनिजम्‌ । रस: स्नेहश्न जिह्ना च अपामेते गुणा: स्मृता:,शब्द, श्रोत्रेन्द्रिय और सम्पूर्ण छिद्र--ये तीन आकाशके कार्य हैं। रस, स्नेह तथा जिह्ना --ये तीनों जलके गुण या कार्य माने गये हैं

śabdaśrotre tathā khāni trayam ākāśayonijam | rasaḥ snehaś ca jihvā ca apām ete guṇāḥ smṛtāḥ ||

శబ్దము, శ్రోత్రేంద్రియము, అలాగే దేహంలోని రంధ్రములు—ఈ మూడు ఆకాశజన్యమని చెప్పబడును. అలాగే రసము, స్నేహము (ఆర్ద్రత), జిహ్వ—ఈ మూడు జలగుణములుగా స్మరించబడును.

शब्दsound
शब्द:
Karta
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रोत्रेin the ear; in the auditory organ
श्रोत्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्रोत्र
FormNeuter, Locative, Singular
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
खानिopenings; apertures (orifices)
खानि:
Karta
TypeNoun
Root
FormNeuter, Nominative, Plural
त्रयम्a triad; three (as a set)
त्रयम्:
Karta
TypeNoun
Rootत्रय
FormNeuter, Nominative, Singular
आकाशof ether/space
आकाश:
TypeNoun
Rootआकाश
FormNeuter, Genitive, Singular
योनिजम्born from; originating in
योनिजम्:
TypeAdjective
Rootयोनिज
FormNeuter, Nominative, Singular
रसःtaste; sap/essence
रसः:
Karta
TypeNoun
Rootरस
FormMasculine, Nominative, Singular
स्नेहःunctuousness; oiliness; viscosity
स्नेहः:
Karta
TypeNoun
Rootस्नेह
FormMasculine, Nominative, Singular
जिह्वाtongue
जिह्वा:
Karta
TypeNoun
Rootजिह्वा
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपाम्of waters; of water
अपाम्:
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Genitive, Plural
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
गुणाःqualities; properties
गुणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Nominative, Plural
स्मृताःare considered/remembered (as)
स्मृताः:
TypeVerb
Rootस्मृ (क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural, Passive (PPP functioning predicatively)

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ā
ākāśa (ether/space element)
A
ap (water element)
Ś
śrotra (ear)
J
jihvā (tongue)